Κυριακή, 28 Ιουνίου 2015

Συνεδρία 96: Να Πέσει το Σφυρί


Ντελίριο σε όλον τον πλανήτη προκάλεσε η απόφαση του πρωθυπουργού να καλέσει τους πολίτες σε δημοψήφισμα την επόμενη Κυριακή για την αποδοχή ή όχι του προτεινόμενου πακέτου μέτρων των «Θεσμών». Επειδή όλος ο κόσμος γράφει και ασχολείται με αυτό, θα κάνω μια μικρή ανάλυση και δε θα ασχοληθώ ξανά με το θέμα μέχρι να βγουν τα αποτελέσματα του δημοψηφίσματος, αν αυτό γίνει τελικά. Για να βάλουμε τα πράγματα σε μια σειρά, θα ξεκινήσω με τη λογική της κλήσης σε δημοψήφισμα, το ερώτημα που τίθεται μετά και θα κλείσω με την πολιτική στρατηγική.

Κατ’ αρχάς, η απόφαση να διεξαχθεί δημοψήφισμα έχει λογική. Στις 25/01 εκλέχτηκε αυτή η νέα κυβέρνηση με μια ατζέντα που έλεγε να αλλάξει τους όρους των Μνημονίων. Να σταματήσει τις περικοπές και τη δημοσιονομική προσαρμογή και να χρηματοδοτήσει αυτές τις πολιτικές με αλλαγή του τρόπου φορολόγησης, φέρνοντας παράλληλα κάποια επενδυτικά (κρατικά) μέτρα για μείωση της ανεργίας. Αυτό θα συνέβαινε θεωρητικά με μια νέα συμφωνία με τους δανειστές, πείτε τη «έντιμη», «νέο μνημόνιο», δεν ενδιαφέρει, ώστε η Ελλάδα να παραμείνει στο ευρώ. Παράλληλα τα δύο κόμματα που στήριζαν τις μνημονιακές πολιτικές έφτασαν σε ιστορικά χαμηλά εκλογικά ποσοστά. Η ΝΔ έσπασε το αρνητικό ρεκόρ των Ευρωεκλογών σημειώνοντας το χαμηλότερο εκλογικό αποτέλεσμα της ιστορίας της ως κόμμα, ενώ το ΠΑΣΟΚ φλερτάρει με το όριο του πολιτικού αφανισμού.

Η νέα κυβέρνηση ξεκίνησε κατευθείαν επαφές με τους εταίρους και έγινε σαφές από την αρχή ότι τα πράγματα είναι χλωμά. Υπήρχαν δύο μπλοκ στους δανειστές όπου το ένα καταλάβαινε την ανάγκη να αλλάξει κάπως η στόχευση των προγραμμάτων και το άλλο που δεν ήθελε αυτή τη νέα κυβέρνηση καθώς κρίνει ότι τα σωστά μέτρα είναι μόνο τα δικά τους μέτρα. Μετά από πέντε μήνες ήρθε το αδιέξοδο στις διαπραγματεύσεις με ένα τελεσίγραφο από την πλευρά των δανειστών (θα το σχολιάσω λίγο παρακάτω αυτό). Η ελληνική κυβέρνηση δεν το δέχεται, λογικά διότι αποτελεί συνέχεια της λογικής των μέτρων που εκλέχτηκε για να ανατρέψει. Συμπληρωματικά, επειδή ήταν ξεκάθαρο για την κυβέρνηση ότι η εντολή που είχε ήταν να βρει μια καλύτερη λύση εντός ευρώ, δε θεωρεί ότι μπορεί μόνη της, χωρίς να ρωτήσει ξανά τους πολίτες, έχει το δικαίωμα να πάρει αυτήν την απόφαση. Ως εκ τούτου, καταλήγει στη λύση του δημοψηφίσματος, με σκοπό να σχεδιάσει τις επόμενες κινήσεις βάση νέας λαϊκής εντολής.

Όλα τα παραπάνω έχουν απόλυτη λογική στη θεωρία και σε συνθήκες εργαστηρίου. Η καταφυγή σε δημοψήφισμα για ένα τόσο κρίσιμο θέμα δεν είναι λάθος, εδώ όμως αρχίζουν τα προβλήματα. Ας ξεκινήσουμε από το χρονικό κομμάτι. Μετά από πέντε μήνες διαπραγματεύσεων καταλήξαμε σε αδιέξοδο. Αυτό όμως φαινόταν από το Μάρτη όταν οι δανειστές δεν ήταν και πολύ θερμοί να τηρήσουν τη συμφωνία της 20ης Φεβρουαρίου. Έπρεπε όμως να φτάσουμε στο τέλος Ιουνίου, με το πρόγραμμα να λήγει και τα αποθεματικά να έχουν πρακτικά εξαντληθεί για να ανακοινωθεί το δημοψήφισμα; Η κυβέρνηση φαίνεται να μην έχει σχέδιο για το τι θα γίνει μετά και ακόμα και αν  έχει σχέδιο δε θα έχει κανένα τρόπο να το χρηματοδοτήσει.

Το δεύτερο χρονικό πρόβλημα είναι οι οχτώ μέρες από την ανακοίνωση του δημοψηφίσματος μέχρι τη διεξαγωγή του. Μέσα σε μια βδομάδα πρακτικά, θα πρέπει να κινητοποιηθεί ο διοικητικός μηχανισμός, να βρεθούν και να οριστούν δικαστικοί αντιπρόσωποι, εφορευτικές επιτροπές, να κοπούν ψηφοδέλτια, να οργανωθεί το Υπουργείο Εσωτερικών και τόσα άλλα πράγματα. Ο χρόνος είναι ελάχιστος. Σύμφωνα με τη ΦΕΚ για το δημοψήφισμα, οι κάλπες στήνονται 30 μέρες μετά την έκδοση του προεδρικού διατάγματος. Υπάρχουν δικλείδες για να γίνει πιο γρήγορα, όμως δεν μπορούν σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα να παρουσιαστούν θέσεις, προτάσεις, εναλλακτικές, σχέδια για το δια ταύτα, κτλ. Ειδικά σε ένα τόσο πολωμένο κλίμα όπως το παρόν στην Ελλάδα.
Επίσης, μέσα σε μία βδομάδα δεν μπορεί να γίνει σοβαρή δημόσια κουβέντα για το ερώτημα του δημοψηφίσματος και το διακύβευμα. Το ερώτημα per se είναι ασαφές. Μιλάει για την πρόταση των δανειστών, αν την εγκρίνουν οι πολίτες ή όχι. Η πρόταση όμως από 01/07 μπορεί να μην είναι στο τραπέζι, σύμφωνα με τους δανειστές, οπότε για τι ακριβώς θα αποφασίσει ο κόσμος κανείς δεν έχει καταλάβει.

Τέλος, δε φαίνεται να υπάρχει κάποια στρατηγική για το μετά. Η κυβέρνηση εφόσον στηρίζει το Όχι θα πρέπει να παραιτηθεί σε περίπτωση που βγει το Ναι. Αλλά εδώ μπαίνουν δύο σουρεάλ στοιχεία. Το πρώτο είναι ότι δεν έχει πει κάτι τέτοιο ο Τσίπρας, αλλά ότι θα εφαρμόσει τη συμφωνία. Το δεύτερο και πιο γαμάτο είναι ότι σε περίπτωση που ξαναγίνουν εκλογές το πιθανότερο είναι να τις ξανακερδίσει ο ΣΥΡΙΖΑ, με την αντιπολίτευση που έχει. Σε περίπτωση πάλι που βγει το Όχι η κυβέρνηση θα κάνει τι ακριβώς; Θα πάει σε νέες διαπραγματεύσεις; Διαπραγμάτευση έχεις όταν υπάρχουν δύο ομάδες στο τραπέζι και η αντίπαλη δε φαίνεται να κατεβαίνει. Και εδώ δεν έχει κατοχύρωση παιχνιδιού άνευ αγώνος.

Μιας και ανέφερα την αντιπολίτευση να πω ότι η στάση της είναι τρομακτικά ελλιπής. Η ΝΔ ήθελε να καταθέσει πρόταση μομφής και δε συγκέντρωσε τις απαραίτητες υπογραφές (;!) και μετά σκέφτεται αν θα προκρίνει αποχή ως επίσημη γραμμή για το δημοψήφισμα. Ο στόχος θεωρητικά είναι η αποχή να ξεπεράσει το 40% και να κριθεί το δημοψήφισμα άκυρο. Πολύ επικίνδυνο διότι, α) ακυρώνει τη ρητορική ότι το 70% του κόσμου θέλει παραμονή στο ευρώ. Αν ήταν έτσι δεν υπήρχε λόγος ανησυχίας. Και β) Αν δεν πάνε να ψηφίσουν αυτοί και η συμμετοχή υπερβεί το 60% τότε το Όχι θα έχει πιάσει 80% και θα είναι ήττα ιστορικού επιπέδου. Το ΠΑΣΟΚ σέρνεται πίσω από τη ΝΔ, το Ποτάμι είναι το μόνο που στηρίζει ανοιχτά Ναι χωρίς αποχές και το ΚΚΕ, ε, χμ, δεν έχουν ωριμάσει οι συνθήκες. Η ΧΑ φαίνεται ότι για εθνοπατριωτικούς (λάθος) λόγους θα πει Όχι, ούτε οι ίδιοι έχουν καταλάβει γιατί.


Την ώρα που το γράφω αυτό δεν είναι ακόμα ξεκάθαρο αν η ΕΚΤ θα κλείσει το ELA. Σε περίπτωση που γίνει αυτό, η χρηματοδότηση γίνεται ακόμα πιο σκούρη για το μέλλον, ειδικά όσο μένει ασαφές το εντός-εκτός ευρώ. Δε θεωρώ ότι καμία από τις δύο επιλογές είναι από μόνη της καταστροφή, αν υπάρχει ξεκάθαρο σχέδιο για το μετά. Όσο αυτό δεν υπάρχει και δεν κοινοποιείται στους πολίτες τότε και τα δύο σενάρια μοιάζουν με πείραμα υψηλής επικινδυνότητας. Δε διαφωνώ με το δημοψήφισμα, διαφωνώ όμως με το χρονικό του ορίζοντα και το ερώτημά του. Το όλο σκηνικό μοιάζει με μια δημοπρασία που όλοι περιμένουν το σφυρί να πέσει

2 σχόλια:

  1. Ως προς τον χρόνο, συμφωνώ γενικά αλλά τα αποθεματικά υπήρχαν επειδή υπήρχε το πρόγραμμα. Πολύ ωραία το έκοβαν αμέσως με την ανακοίνωση του δημοψηφίσματος το πρόγραμμα και τον ELA, όπως τον Φλεβάρη κάποιες μέρες νωρίτερα από το συμφωνημένο και οδηγηθήκαμε υπό αυτήν την κατάσταση στην 20/2. Επίσης με το διάστημα διαβούλευσης, νομίζω πέντε χρόνια Μνημόνια και 5 μήνες διαπραγμάτευση, αρκούν για να έχεις μία γενικότερη αλλά και αρκετά εξειδικευμένη γνώμη, αν ψαχνόσουν, και μία βδομάδα για την συγκεκριμένη πρόταση αρκεί. Τώρα αν δεν είχες πάρει χαμπάρι, ούτε ένας μήνας ίσως φτάνει.
    Το ότι όλοι οι έξω και οι γνωστοί μέσα λένε ότι ουσιαστικά σημαίνει ευρώ ή όχι, αυτό συνέβαινε από το 11 με τον Γιωργάκη, και στην πραγματικότητα δεν ξέρω αν ισχύει. Μάλλον για πίεση λέγεται. Νομικά δεν υπάρχιε πρόβλεψη για κάτι τέτοιο, αν και αυτό είναι τυπικό. Πάντως οι ενστάσεις ότι θα έπρεπε να κάνει το ερώτημα βάσει της δικής του πρότασης είναι αβάσιμες, διότ η δική του πρόταση δεν έγινε δεκτή, οποτε κια ΝΑΙ να λέγαμε πάλι μη δεκτή θα ήτανε. Και επειδή αυτός δεν δέχεται την δική τους, καθώς είναι εκτός της εντολής του, όπως την αντιλαμβάνεται και γενικά συμφωνώ, προωθεί το ερώτημα της πρότασης των πιστωτών στον λαό.
    Τώρα αν ισχύει ακόμα ή όχι δεν το ξέρω, πάντως μου φαίνεται παράδοξο να λένε ότι πείτε ΝΑΙ και το ξανασυζητάμε. Τι ξανασυζητάμε, αφού αν το δεχθούμε ισχύει ό,τι θέλαν, τώρα τι λένε να το ξανασυζητήσουν; Είναι απειλή, δηλαδή θα είνια ακόμα χειρότερη ή καροτάκι, θα το αλαφρύνουμε λίγο;
    Πάντως γενικά το πρόβλημα βρίσκεται αλλού κατά την γνώμη μου. Πρώτον στο ότι έτσι όπως λειτουργούμε, και όλα να μας τα χαρίσουν, σε 10-15-20 χρόνια πάλι δυσθεώρητο χρεός θα έχουμε. Είναι ζήτημα ζωής ή θανάτου να αλλάξουμε.
    Δεύτερον στο ότι η Ευρωζώνη είναι μία θνησιγενής νομισματική ένωσή, όπως όλες που δεν έπονται πολιτικής, οικονομικής και φορολογικής ενοποίησης. Όλες οι νομισματικές ενώσεις αυτού του τύπου, μετά από μία περίοδο χάριτος που ευνοούν τις συναλλαγές (και τους δυνατότερους), καταλήγουν στην διάλυση με την κατάρρευση του πιο αδύναμου μέλους. Όλες. Βλεπε τώρα, Πουέρτο Ρίκο. Η Ελλάδα από την μαλακία που μας δέρνει βγήκε πρώτη στην σειρά, αλλά όλο το σύστημα πήγαινε και θα πάει στον γκρεμό έτσι όπως είναι, με ή χωρίς την Ελλάδα.
    Τώρα ως προς το ερώτημα το ΝΑΙ ξέρουμε με ασφάλεια που οδηγεί, σε τουλάχιστον 10 χρόνια δυσπραγίας και ύφεσης, με συνεχιζόμενη κοινωνική κρίση, ανεργία, ουσιαστική μείωση εισοδήματος λόγω φορολογίας αλλά όλο και κάτι θα κινείται για κάποιους, μάλλον λίγους. Το τί θα γίνει με το ΟΧΙ, δεν το ξέρουμε με ασφάλεια. Μπορεί να είναι από χείριστο (χρεωκοπία και πάτος για μια γενιά) εως καλό (ευνοϊκή συμφωνία εντός ευρώ) μεσοπρόθεσμα, αλλά σίγουρα χειρότερο βραχυπρόθεσμα. Ακόμα και στην χρεωκοπία, πολλά κράτη μετά από 1-2 χρόνια μεγάλα ζόρια επέστρεψάν σε καλύτερη από την στιγμή της χρεωκοπίας κατάσταση σε 3-5 χρόνια, αλλά και σχέδιο να έχεις στην χρεωκοπία δεν γίνεται να ξέρεις αν θα σου βγει. Αυτοί δεν ξέρουμε καν αν έχουν.
    Είναι μεγάλη η διακινδύνευση, αλλά ίσως δεν μπορούσε να γίνει κάτι άλλο τώρα. Ϊσως με το ΟΧΙ χάσουμε την ησυχία μας. "Ή Ελευθερία, ή ησυχία. Πρέπει να διαλέξετε. Ή θα είσαστε ελεύθεροι, ή θα είσαστε ήσυχοι. Και τα δύο μαζί δε γίνονται". Θουκυδίδης. Έλα μου ντε που δεν ξέρουμε αν όντως θα κερδίσουμε διαστάσεις ελευθερίας ή θα γινουν χειρότερα τα πράγματα.
    Ουφ, κουράστηκα και ίσως κούρασα. Παωνα δω αν κατέβηκε η αναφορά από το SAP, που κολλάει όλα τα υπολοιπα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Θα απαντήσω πρακτικά στο επόμενο post αλλά μόνο μία παρατήρηση: Σκέψου πόσο μαλάκες θα νιώθουν τώρα οι Πορτορικανοί που χρεοκόπησαν και επίσημα και κανείς, μα κανείς όμως δεν ασχολείται μαζί τους. Και να σκεφτείς ότι θα γίνουν και καλά η 51η πολιτεία των ΗΠΑ

    ΑπάντησηΔιαγραφή