Συνεδρία 78: Πηγαίνοντας για το Ένα

Στο δεύτερο μέρος του αφιερώματος στις εκλογές θα περάσω λίγο σύντομα από τη λογική της ψήφου. Θα το πάρω λίγο θεωρητικά πρώτα πριν περάσω στο πρακτικό της υπόθεσης. Το βασικό που θέλω να τονίσω είναι η διάκριση μεταξύ έλλογης και άλογης ψήφου. Από εκεί και πέρα, νουθετήσεις και λοιπές προτροπές δεν είναι του στυλ μου. Δεν είμαι δημοσιογράφος, ούτε πολιτικός. Ως ερευνητής με ενδιαφέρουν τα δεδομένα και η ανάλυση.

Ξεκινάω με την πιο διαδεδομένη μορφή ψήφου στην Ελλάδα, εκείνη του προσωπικού συμφέροντος. Κατ’ αρχάς, το να ψηφίσει κάποιος ένα κόμμα επειδή του έχουν τάξει ένα προσωπικό αντάλλαγμα είναι έλλογη ψήφος. Φυσικά εδώ στηρίζεται το πελατειακό σύστημα και το όλο αλισβερίσι μεταξύ πολιτικών και πολιτών. Εντούτοις, η ψήφος παραμένει έλλογη. Η επιλογή από τον ψηφοφόρο γίνεται με βάση απτά δεδομένα και συγκεκριμένα κριτήρια. Όσες ενστάσεις και αν υπάρχουν για το ηθικό κομμάτι της διαδικασίας, το πρακτικό είναι δεδομένο.

Η δεύτερη μορφή ψήφου είναι εκείνη του γενικότερου καλού. Σε αυτήν την περίπτωση ο ψηφοφόρος επιλέγει με κριτήριο το πρόγραμμα ποιανού κόμματος κρίνει ότι θα έχει το καλύτερο αποτέλεσμα για τη χώρα. Η επιλογή αποκλείει αφ εαυτής το άμεσο προσωπικό συμφέρον, όμως δεν περιορίζει το έμμεσο. Δηλαδή, αν ο ψηφοφόρος θεωρεί ότι το συγκεκριμένο κόμμα που θα στηρίξει θα εφαρμόσει πολιτικές που θα βελτιώσουν την κατάστασή του, οικονομικά ή κοινωνικά. Η ψήφος προφανώς και εδώ είναι έλλογη. Η τελική επιλογή γίνεται συγκρίνοντας τα προγράμματα των κομμάτων που κατεβαίνουν στις εκλογές.

Τρίτη κατηγορία είναι η ιδεολογική ψήφος. Ο ψηφοφόρος ψηφίζει το κόμμα το οποίο βρίσκεται πιο κοντά στην κοσμοθεωρία του. Όσο μεγαλύτερη είναι η ταύτιση ψηφοφόρου-κόμματος τόσο καλύτερα, όμως αλλαγές στις πολιτικές του κόμματος δεν επηρεάζουν το εκλογικό κοινό που στηρίζεται στην ιδεολογία πολύ, εκτός εάν το κόμμα κάνει μια τεράστια στροφή ή έχει με τα χρόνια απομακρυνθεί τελείως από το αρχικό του πλαίσιο. Η ιδεολογική ψήφος είναι επίσης έλλογη. Η επιλογή έχει γίνει με κριτήρια. Θεωρητικά ή αφαιρετικά μεν και όχι πρακτικά, όμως κριτήρια.

Τελευταία κατηγορία έλλογης ψήφου είναι το μη χείρον, βέλτιστον. Έλλογη διότι βασίζεται σε μια επιλογή μετά από κριτική σκέψη, ακόμα και αν το αποτέλεσμα αυτής έχει προκύψει αρνητικά, με επαγωγικό τρόπο. Ο ψηφοφόρος δεν ταυτίζεται με κανένα κόμμα ιδεολογικά, δεν έχει κάποιο προσωπικό όφελος, δεν πιστεύει ότι κάποιο πρόγραμμα θα πάει τη χώρα σε καλύτερο μέλλον, όμως θεωρεί ότι το αντίπαλο δέος θα την πάει σε χειρότερο. Η επιλογή αυτή είναι πάντα κυβερνητική, δηλαδή από τα δύο κόμματα που διεκδικούν την εξουσία επιλέγει αυτό κρίνει ότι θα κάνει το μικρότερο κακό.

Εκεί που δεν είναι έλλογη η ψήφος είναι όταν ο ψηφοφόρος σέρνεται να ψηφίσει κάτι από κάποιον τρίτο, που δεν είναι πολιτικός. Ένα κλασικό και αρκετά ελληνικό παράδειγμα είναι το να τάζει ένας πολιτικός μια θέση στο δημόσιο σε κάποιον και μετά να μαζεύει τις ψήφους από όλο του το σόι. Ο άμεσα επωφελούμενος διαλέγει έλλογα, όλοι οι υπόλοιποι είναι απλώς πρόβατα που ακολουθούν εκείνον που κερδίζει κάτι, χωρίς να έχουν κανένα όφελος, είτε άμεσο, είτε έμμεσο. Δέχομαι το αντεπιχείρημα ότι αν διοριστεί ένας από μια οικογένεια, επωφελείται όλη η οικογένεια. Ακόμα και έτσι όμως, το να ψηφίσουν οι δύο γονείς ή άντε και τα ενήλικα παιδιά είναι αποδεκτό. Θείες, ξαδέρφια και μπατζανάκηδες για ποιο λόγο ακριβώς ψηφίσουν το ίδιο με τον επωφελούμενο;

Επίσης δεν είναι έλλογη ψήφος εκείνη που βασίζεται σε ιδεοληψίες του παρελθόντος. Το να είσαι 25 χρονών και να λες ότι θα ψηφίσεις δεξιά επειδή δε θα ξεχάσεις τι έκαναν στον εμφύλιο οι κουμμουνιστές στον παππού σου είναι παράλογο (δουλεύει και ανάποδα αυτό). Δεν το έχεις ζήσει, δεν μπορείς να το θυμάσαι, βρες κάτι άλλο να πεις. Είναι η κλασσική δικαιολογία του απολιτίκ άσχετου που δε θέλει να ασχοληθεί, ή/και δεν μπορεί, και ψηφίζει ότι του πει ο μπαμπάς και η μαμά.

Μιας και είπα απολιτίκ, εδώ έχουμε το απαύγασμα της άλογης ψήφου. Ο ψηφοφόρος στηρίζει υποψήφιο και όχι κόμμα σε αυτήν την περίπτωση και μάλιστα κάποιον celebrity που έχει μάθει από αλλού: την τηλεόραση, το ραδιόφωνο, τη μουσική, κτλ. Το βασικό κριτήριο στο απολιτίκ είναι ότι ο ψηφοφόρος δεν έχει πρώτα επιλέξει το κόμμα και μετά διαλέγει τον πιο κατάλληλο υποψήφιο, αλλά διαλέγει το διάσημο υποψήφιο αδιαφορώντας για το σε ποιο κόμμα βρίσκεται και το τι πρόγραμμα έχει αυτό το κόμμα.

Τέλος υπάρχει και η ψήφος ό,τι να ‘ναι. Αυτό περιλαμβάνει από το ψηφίζω ότι μου κατέβει μέσα στο παραβάν, διαλέγω το κόμμα ανάλογα με το ποιο έχει το πιο όμορφο σήμα, ψηφίζω αυτό που θα ψηφίσουν και οι φίλοι μου και πάει λέγοντας. Βαριέμαι να αναφέρω όλες τις περιπτώσεις και δεν έχει νόημα νομίζω. Το βασικό είναι ότι η επιλογή γίνεται κατά τύχη και χωρίς να έχει προηγηθεί καμία διαδικασία επεξεργασίας θέσεων, απόψεων, προγραμμάτων ή προσωπικής συναλλαγής.

Σε κάθε περίπτωση προτιμώ την έλλογη ψήφο. Είναι πιο εύκολα αναλύσιμη και μπορεί να δικαιολογηθεί. Το άλογο το θεωρώ γελοίο και επικίνδυνο. Οπότε βάλτε λίγο το μυαλό να δουλέψει πριν πάτε για το ένα.

Συνεδρία 77: Κάτι Χαζό

Ξεκινάω την εκλογική βδομάδα με κάτι χαζό: οι Έλληνες πολίτες που κατοικούν στο εξωτερικό δεν έχουν δικαίωμα να ψηφίσουν στις εθνικές εκλογές, εκτός βέβαια αν επιστρέψουν στην Ελλάδα. Η χώρα μας παραμένει η μοναδική στην ΕΕ που δε δίνει το δικαίωμα στους μετανάστες της να ψηφίσουν, διότι απλώς κανένας δεν ασχολήθηκε να φτιάξει ένα νόμο και ένα σύστημα για να μπορέσει αυτό να γίνει εφικτό. Βέβαια αυτό δεν είναι αποτέλεσμα κάποιας περιβόητης ελληνικής ανοργανωσιάς. Είναι αποτέλεσμα ενός σχεδίου ετών, δουλεμένου από το ΠΑΣΟΚ και τη Νέα Δημοκρατία, ώστε να έρχονται τα τσάρτερ με τα πρόβατα ψηφοφόρους, ζυγισμένοι, στοιχισμένοι και μετρημένοι.

Σύμφωνα με στοιχεία που βρήκα από την οργάνωση «Θέλω και Εγώ να Ψηφίσω», Έλληνες ακτιβιστές στη Γερμανία που προωθούν μια καμπάνια για να επιτραπεί σε εμάς να το ρίξουμε το ρημάδι το ψηφοδέλτιο, πάνω από 100.000 πολίτες δε θα ψηφίσουν σε αυτές τις εκλογές. Σε αυτούς δεν υπολογίζουμε όσους θα κάνουν το ταξίδι τελικά, αλλά και εκείνους που έχουν δηλώσει πρώτη κατοικία στην Ελλάδα, αλλά είναι στο εξωτερικό. Στην τελευταία κατηγορία ανήκουν πολλοί φοιτητές εξωτερικού, αλλά και άτομα που βρίσκονται στο εξωτερικό για περιορισμένης διάρκειας απασχόληση (πχ πρακτικές, μικρά συμβόλαια μερικών μηνών, ιατρικές εξετάσεις στο εξωτερικό, κτλ). Στην πραγματικότητα το εκλογικό σώμα που δεν μπορεί να ψηφίσει είναι πάνω από 250.000 άνθρωποι.

Μας στερεί η ελληνική πολιτεία ένα βασικό δικαίωμα που έχουν όλοι οι πολίτες, όλων των κρατών. Η επιστολική ψήφος που εφαρμόζουν πολλά κράτη θα ήταν μια φτηνή και δοκιμασμένη λύση. Επίσης, ψήφος στις πρεσβείες και στα προξενεία θα ήταν μια άλλη λύση. Υπάρχει όμως ένα πρόβλημα εδώ. Οι πρεσβείες και τα προξενεία δε βρίσκονται παντού. Έτσι πολύς κόσμος θα αναγκαζόταν να κάνει κάποια μετακίνηση, πολύ μικρότερη βέβαια από το να πάει στην Ελλάδα, για να ψηφίσει. Επειδή ζούμε σε έναν κόσμο πια παγκοσμιοποιημένο και συνδεδεμένο με το internet, νομίζω ότι η καλύτερη λύση θα ήταν η ηλεκτρονική ψήφος. Το Υπουργείο Εσωτερικών θα μπορούσε από την έναρξη της προεκλογικής περιόδου μέχρι δύο βδομάδες ή δέκα μέρες πριν τις εκλογές να δίνει τη δυνατότητα σε όλους τους Έλληνες του εξωτερικού να εγγραφούν στους ηλεκτρονικούς εκλογικούς καταλόγους. Κάνοντας μια αίτηση που θα συμπληρώνουμε τα στοιχεία μας, θα μπορούσε να δημιουργηθεί log-in με username το ονοματεπώνυμο και password τον αριθμό ταυτότητας ή διαβατηρίου. Είναι ελαφρώς απλοϊκός ο τρόπος που το παρουσιάζω, αλλά αποτελεί μια βάση για το πως θα μπορούσε να γίνει.

Στο δια ταύτα, για ποιες εκλογικές διαδικασίες θα έπρεπε οι Έλληνες του εξωτερικού να ψηφίζουν, θεωρώ ότι είναι η εξής μία: οι εθνικές εκλογές. Εξηγούμαι αντίστροφα. Στις δημοτικές και περιφερειακές εκλογές είναι παράλογο κάποιος που διαβιεί μόνιμα σε άλλο μέρος να παίρνει αποφάσεις που θα επηρεάσουν άλλους. Ψηφίζοντας για δήμαρχο ή περιφερειάρχη, συμμετέχεις σε μιαν απόφαση που δεν έχει καμία επίπτωση σε εσένα και αυτό είναι λάθος. Εκτός αν πιστεύει κανείς, ότι για τις δύο-τρεις βδομάδες που θα γυρνάει το χρόνο στο μέρος καταγωγής του ως τουρίστας θα πρέπει να έχει λόγο. Εκείνο που κάνει την ψήφο εξ αποστάσεως στις δημοτικές εκλογές πιο παράλογη, είναι ότι σε αρκετά κράτη στο εξωτερικό έχεις το δικαίωμα να ψηφίσεις στις τοπικές εκλογές από τη στιγμή που νοικιάζεις ένα σπίτι στο όνομά σου. Στην Αγγλία και στη Γαλλία που έχω ζήσει συμβαίνει σίγουρα, για τις άλλες χώρες του Ευρωπαϊκού Βορρά δεν ξέρω. Και αυτό είναι το λογικό, εκεί ζεις, εκεί οφείλεις να έχεις λόγο.

Οι Ευρωεκλογές είναι λίγο πιο περίεργη ιστορία. Δεν αφορούν τοπικές αρχές, οπότε θεωρητικά οι απόδημοι θα μπορούσαν να ψηφίσουν. Δεν αφορούν όμως ούτε κάποια εθνική αρχή, αλλά ένα υπερεθνικό όργανο. Κατ’ αρχάς, για να ψηφίσει κάποιος στις Ευρωεκλογές θα πρέπει να ζει μόνιμα σε κράτος-μέλος της ΕΕ, αλλιώς πάλι θα αποφασίζει για κάτι που δεν τον επηρεάζει στην καθημερινότητά του. Καθώς πολλά κράτη της ΕΕ δίνουν τη δυνατότητα ψήφου στους Ευρωπαίους πολίτες να ψηφίσουν εκεί, με τους εκεί υποψηφίους, κρίνω πιο λογικό να επιλέξει ο ψηφοφόρος τους υποψηφίους για την Ευρωβουλή βάσει των προτάσεων των κομμάτων του τόπου διαμονής του. Αν αυτό φαντάζει πολύπλοκο, να αναφέρω ένα παράδειγμα. Ζούσα στην Αγγλία κατά τη διάρκεια των προηγούμενων ευρωεκλογών. Ψήφισα εκεί, διότι η στάση των Βρετανικών κομμάτων απέναντι στην ΕΕ, επηρέαζε τη ζωή μου περισσότερο από τη στάση των Ελληνικών κομμάτων απέναντι στην Ευρώπη.

Όσον αφορά τις εθνικές εκλογές, από τη στιγμή που έχουμε στα χέρια μας ελληνικά διαβατήρια, διαθέτουμε ελληνική ιθαγένεια, έχουμε το δικαίωμα να έχουμε λόγο για το ποια θα είναι η κυβέρνηση της χώρας. Από τη στιγμή που οι αποφάσεις της κυβέρνησης της Ελλάδος μπορούν να έχουν άμεση επίπτωση στη ζωή μας και την καθημερινότητά μας, το δικαίωμα αυτό πρέπει να ασκείται. Το αν θα το αξιοποιήσει ο πολίτης είναι δική του ευθύνη μετά, το κράτος όμως οφείλει να του παράσχει τη δυνατότητα. Επίσης πιστεύω ότι θα έπρεπε να ψηφίζουμε μόνο κόμμα. Η σταυροδοσία ανάλογα με την εκλογική περιφέρεια που ανήκει ο καθένας μας στερείται νοήματος. Από τη στιγμή που μας ενδιαφέρει η κυβέρνηση που θα έχει η χώρα, οι αντιπρόσωποι δεν έχει νόημα να κρίνονται με τοπικά κριτήρια. Γυρνάω πάλι στο επιχείρημα για τις δημοτικές εκλογές. Οι εκπρόσωποι μιας τοπικής κοινωνίας δεν απασχολούν. Η επιλογή οφείλει να βασιστεί στις κομματικές προτάσεις και στα πρόσωπα που απαρτίζουν το ψηφοδέλτιο επικρατείας, τα οποία και σχηματίζουν τη γενικότερη εικόνα και το πολιτικό στίγμα του κάθε κόμματος.

Κλείνοντας, να επαναλάβω ότι σίγουρα εμείς δεν είμαστε η προτεραιότητα της κάθε κυβέρνησης. Αποτελούμε μέρος όμως των Ελλήνων πολιτών, αρκετοί από εμάς έχουμε υποχρεώσεις έναντι του ελληνικού κράτους και επιθυμούμε να έχουμε λόγο για αυτό. Ως εκ τούτου πιστεύω ότι είναι ένα ζήτημα το οποίο οφείλει να κοιτάξει η επόμενη κυβέρνηση, παρόλο που μέσα στη γενικότερη οικονομική και κοινωνική κρίση φαντάζει ως κάτι χαζό.

Συνεδρία 76: Μη Λες Τίποτα

Μετά από πάρα πολύ καιρό επανέρχομαι. Είχα διάφορα θέματα και πολύ τρέξιμο μέσα στις γιορτές, αλλά και μετά και το άφησα λίγο πίσω. Συνέβησαν πολλά αυτές τις μέρες και επειδή από βδομάδα θα ήθελα να επικεντρωθώ στις εκλογές, θα προσπαθήσω να γράψω όσα προλαβαίνω μέχρι την Κυριακή. Ας ξεκινήσω από το πιο σημαντικό γεγονός που είναι η επίθεση στο περιοδικό Charlie Hebdo, με 12 νεκρούς. Το σατιρικό περιοδικό έχει σκίσει πολλές φορές κάθε μορφής θρησκευτική έκφραση, όπως και κάθε μορφή ξενοφοβίας που προωθεί το Front National. Όμως οι φανατικοί μουσουλμάνοι είναι πιο ευαίσθητοι από τους υπόλοιπους.

Η λέξη ευαίσθητοι βέβαια χρησιμοποιείται grosso modo. Οι μουσουλμάνοι δεν ανέχονται την οποιαδήποτε προσβολή του Προφήτη, όμως δε σκοτώνουν όλοι. Οι πιστοί ισλαμιστές προσβάλλονται όλοι, αλλά δεν παίρνουν όλοι τα όπλα. Είναι επίσης τρομακτικά υποκριτικό να λέμε ότι για την ένοπλη επίθεση δεν ευθύνεται το Ισλάμ. Αποτελεί στις μέρες μας το μοναδικό δόγμα που επικροτεί ακόμα τη θανάτωση των απίστων. Το Ισλάμ δεν έχει περάσει διαδικασία αναθεώρησης της εκκλησιαστικής του αλήθειας, όπως συνέβη στο Χριστιανισμό με την Αναγέννηση και χρησιμοποιώντας τα σύγχρονα μέσα εφαρμόζει παλιές πρακτικές. Προφανώς η αναθεώρηση του Κορανίου δεν είναι απαραίτητο να ακολουθήσει γραμμικά την πορεία του Χριστιανισμού. Ο σύγχρονος κόσμος άλλωστε δίνει πολλές περισσότερες δυνατότητες από την Ευρώπη του 15^ου-16^ου αιώνα.

Τα δύο χρόνια που ήμουν στη Γαλλία η αλήθεια είναι ότι δεν ήμουν κάποιος φανατικός αναγνώστης του Charlie Hebdo. Προτιμούσα από τα σατιρικά την εφημερίδα Le Canard Enchaîné. Η Γαλλία όμως είχε πολλά έντυπα σατιρικού περιεχομένου και έπρεπε να κάνω μιαν επιλογή. Το ξεφύλλιζα που και που, διότι ως μεγάλος φαν των comics με τραβούσαν τα σκίτσα του που ακολουθούσαν την παραδοσιακή γαλλική σχολή. Επίσης όπως γράφει σήμερα η εφημερίδα Libération «Έχουμε το δικαίωμα στη Γαλλία να κοροϊδεύουμε τις θρησκείες, τα σύμβολά τους, ακόμα και να βλαστημούμε». Η Γαλλία είναι η δυτική χώρα που δίνει μικρότερη σημασία στις θρησκευτικές γιορτές. Άλλωστε υπήρηξε το πρώτο κράτος που προχώρησε στο διαχωρισμό κράτους-εκκλησίας, το μακρινό 1802.

Και κάπου εδώ εστιάζεται το πρόβλημα της ανοχής ή της «ανοχής». Ίσως η ανεκτικότητα να είναι καλύτερος όρος, αλλά ας παίξω με τους όρους της επικρατούσας ρητορικής. Από τη μία πλευρά οι μετανάστες ζητούν ανοχή από την κοινωνία που τους φιλοξενεί στη διαφορετικότητά τους, από το ντύσιμο, τη διατροφή, μέχρι τη θρησκευτικότητα. Σωστά, η χώρα φιλοξενίας αν προσπαθεί όχι απλώς να απορροφήσει, αλλά να ομοιογενοποιήσει τους μετανάστες τότε τους στερεί πολλά πράγματα από την ατομικότητά τους. Από την άλλη και οι μετανάστες οφείλουν να αποδεχθούν κάποια πράγματα που είναι δεδομένα για τη χώρα υποδοχής. Ειδικά στη Γαλλία, έχει γίνει τεράστιο θέμα η μαντίλα στα σχολεία. Αρκετοί το μετέφρασαν ως πόλεμο στους μουσουλμάνους, αλλά δεν είναι έτσι. Πάλι από το 1802 απαγορεύονται όλα τα θρησκευτικά σύμβολα στην εκπαίδευση. Η μαντίλα απαγορευόταν, όπως απαγορεύονται και οι σταυροί και το αστέρι του Δαυίδ και τα εβραϊκά καπέλα και τα τουρμπάνια των Σιχ. Η Γαλλία έχει τη μακροβιότερη κοσμική παράδοση, τη Laïcité, και αυτό δεν επιθυμεί να το αλλάξει για κανένα.

Το για κανένα πάλι grosso modo, διότι όσο ανεβαίνει το FN που είναι φανατικά χριστιανικό η Γαλλία κινδυνεύει να επιστρέψει πραγματικά δύο αιώνες πίσω. Η άνοδος του FN σχετίζεται περισσότερο με την αποτυχία των σοσιαλιστών και της παραδοσιακής δεξιάς και λιγότερο με τις κοινωνικές συνθήκες που επικρατούν στη Γαλλία. Ο κοινωνικός αποκλεισμός μεγάλου μέρους του πληθυσμού, κυρίως εκείνου που προέρχεται από το Μαγκρέμπ, τον οδηγεί στην παρανομία και συνακόλουθα εντείνει τα αντιδραστικά αντανακλαστικά των Γάλλων. Η στοχοποίηση των μουσουλμάνων ήταν τόσο προβλέψιμη, όσο και εύκολη και περιστατικά όπως αυτά του Charlie Hebdo περισσότερο ενισχύουν παρά αποδυναμώνουν το FN, το οποίο το περιοδικό πολεμούσε λυσσαλέα.

Από εκεί και πέρα υπήρξαν δύο αντικρουόμενα γεγονότα. Το πρώτο ήταν η αντίδραση του γαλλικού κοινού, το οποίο βγήκε αυθόρμητα στους δρόμους για να υπερασπιστεί την ελευθερία του τύπου, αλλά και τη μη στοχοποίηση των μουσουλμάνων ως σύνολο για τη δολοφονική επίθεση και από την άλλη η αντίδραση των ηγετών των κρατών. Στην πρώτη περίπτωση είχαμε την ενστικτώδη αντίδραση των πολιτών που εκφράστηκε μέσω του #JeSuisCharlie, αλλά παράλληλα και στους δρόμους. Φυσικά και υπήρξε και εδώ υποκρισία. Το περιοδικό είχε μια κυκλοφορία περίπου 50.000 φύλλων, οπότε σε καμία περίπτωση τα εκατομμύρια που κατέβηκαν στους δρόμους δεν ήταν αναγνώστες του. Όμως οι Γάλλοι κατεβαίνουν στους δρόμους και για κάποια ιδανικά, όπως η ελευθερία του τύπου και τα ΜΗ όρια της σάτιρας, ακόμα και αν οι ίδιοι δεν είναι κοινωνοί ή συμμέτοχοι. Είναι ίσως η μοναδική μαγκιά που τους έχει απομείνει μετά από τόσες στρατιωτικές και πολιτικές ήττες. Επίσης διασκέδασα με το σκούξιμο των διαφόρων υποκινητών. Δεν την πάλεψαν τα παλικάρια που βγήκε στους δρόμους περισσότερος κόσμος απ’ ότι στην κηδεία του De Gaulle χωρίς υποκινητές, χωρίς το κάλεσμα κάποιου συνδικάτου, κάποιου κόμματος, κάποιας εκκλησίας.

Η υποκρισία χτύπησε κόκκινο όμως με την πορεία των ηγετών. Αφήνω στην άκρη του μεγαλοδημοσιογράφους που είχαν μαρκίζες, κονκάρδες και πλακάτ #JeSuisCharlie και πάω στο βασικό. Ας πούμε, ρε Rajoy, έχεις περάσει νόμο που απαγορεύει στον τύπο να φωτογραφίζει και να γράφει για την αστυνομία και πας σε πορεία υπέρ της ελευθερίας του τύπου; Ρε Νετανιάχου, είσαι υπεύθυνος για το θάνατο 17 δημοσιογράφων μόνο στην τελευταία σου θητεία και πας εκεί ως τι; (Βέβαια για το Νετανιάχου η γαλλική κυβέρνηση ήταν αντίθετη, αλλά δέχτηκε πολλές πιέσεις από ΗΠΑ και Αγγλία για να τον κάνουν δεκτό). Υπήρξαν και Αφρικανοί και Λατινοαμερικάνοι που στις χώρες τους αν έχουν κάτω από 10 δημοσιογράφους νεκρούς το χρόνο είναι all time low επιτυχία. Τέλος, η «πορεία των ηγετών» ήταν αποκομμένη από τον υπόλοιπο κόσμο. Φυσικά, προβλεπόμενα και συνακόλουθα. Όπως έλεγε και ο Serge, αν δεν έχεις να πεις κάτι, μην λες τίποτα.

Συνεδρία 75: Τα Χριστούγεννα Σημαίνουν

Ήρθαν τα Χριστούγεννα και πέρασαν και πάμε ολοταχώς προς την Πρωτοχρονιά. Υπέροχες, λαμπερές μέρες με φωτάκια και λαμπιόνια, που μετατρέπουν τις πόλεις σε καρναβάλια, δώρα που οι περισσότεροι υποχρεούνται να δώσουν και ευχές που ανταλλάσσονται και στη μεγάλη τους πλειοψηφία δεν είναι ειλικρινείς. Αλλά έτσι το επιτάσσει η παράδοση.

Τα Χριστούγεννα είναι ίσως η λιγότερη θρησκευτική γιορτή από όσες περιλαμβάνονται στο καλεντάρι της εκκλησίας. Ορθόδοξης, Καθολικής, Προτεσταντικής, δεν παίζει κανένα ρόλο. Σε αυτό βοηθάει πολύ βέβαια η Πρωτοχρονιά, που έρχεται και κολλάει καπάκι αμέσως μετά. Έτσι όσοι δεν πιστεύουμε έχουμε τη δική μας γιορτή να χαιρόμαστε, πριν φτάσουν τα Φώτα όπου το θρησκευτικό ντελίριο χτυπάει κόκκινο. Τα Χριστούγεννα όλα γίνονται in extremis. Το φαγητό, οι αγορές, τα δώρα, το ντύσιμο, τα στολίδια, τα πάντα είναι υπερβολικά. Μια υπερβολή που ήρθε σταδιακά, αλλά εμπεδώθηκε στο συλλογικό ασυνείδητο και έγινε καθεστώς, ή όπως οι περισσότεροι βαυκαλίζονται να λένε: παράδοση.

Ενδεικτικά, μερικοί Αμερικανοί ακαδημαϊκοί έκαναν πέρυσι μιαν έρευνα γύρω από τα Χριστούγεννα και τις συνήθειες των ανθρώπων. Κάθε Χριστούγεννα λοιπόν βρήκαν ότι γίνεται μια γενοκτονία γαλοπούλας. Σε ΗΠΑ και Δυτική Ευρώπη μόνο, σκοτώνονται πάνω από 234 εκατομμύρια γαλοπούλες. Πριν παρέμβουν ακτιβιστές vegetarian να πω ότι τα νούμερα για γουρούνια (45 εκατομμύρια) και αγελάδες (65 εκατομμύρια) έρχονται σε ταύτιση με τα φυτά και τα χορταρικά που καταναλώνονται. Οι σαλάτες των Χριστουγέννων, μαζί με τα κουκουνάρια και τα κάστανα για τη γέμιση ανέρχονται σε 536 τόνους. Όχι άσχημα, αλλά μιλάμε για νούμερα που ανταποκρίνονται σε ένα μόνο τραπέζι. Η υπερβολή της καταναλωτικής Δυτικής κοινωνίας σε όλο της το εύρος.

Όχι σε όλο, διότι οι μετακινήσεις στα αεροδρόμια της Δύσης αυξάνονται κατά 55% την περίοδο 25 Δεκεμβρίου με 10 Ιανουαρίου. Ο κόσμος πάει να κάνει γιορτές με τις οικογένειές του, κατά τα φαινόμενα, αλλά αυτό έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την καπιταλιστική λογική της Δύσης, αφού τα εισιτήρια είναι από 15%-40% ακριβότερα εκείνες της μέρες. Όπως και ο οργασμός των δώρων δε δικαιολογείται από πουθενά, πέρα από τη ματαιοδοξία και το εφέ που κατακλύζει τους ανθρώπους. Η όλη ιδέα στηρίζεται σε μια στρέβλωση της θρησκευτικής παράδοσης. Όπως οι τρεις μάγοι πήγαν τα δώρα στο μικρό Ιησού, έτσι οι Χριστιανοί ανταλλάσσουν δώρα μεταξύ τους. Κάποτε αυτό περιοριζόταν στα παιδιά, αλλά εκεί που άλλοι βλέπουν μια παράδοση κάποιοι είδαν μιαν επιχειρηματική ευκαιρία. Έτσι σταδιακά μετακυλίστηκε σε όλους, με άμεσο αποτέλεσμα την αύξηση της κατανάλωσης και την επακόλουθη αύξηση του τζίρου των καταστημάτων.

Η κατανάλωση αλκοόλ δεν πάει πίσω. Πάνω από 25% αύξηση την ίδια περίοδο σε σχέση με το μέσο όρο κάθε χώρας τις άλλες εποχές. Ειδικά στη Βρετανία όπου η παράδοση επιτάσσει να διεξάγονται και ποδοσφαιρικά παιχνίδια τις άγιες τούτες μέρες, οι ιδιοκτήτες ζυθοποιείων πρέπει να μοιάζουν με εκείνα τα καρτούν που στα μάτια τους περνάει το σήμα του δολαρίου όπως όταν έχεις τραβήξει το λεβιέ του κουλοχέρη. Συνακόλουθα βέβαια αυξάνονται και τα διάφορα ατυχήματα και «ατυχήματα». Τροχαία, ξυλοδαρμοί, κώμα από μέθη, βιασμοί, ληστείες είναι στο φόρτε τους. Φίλος γιατρός μου έλεγε ότι κάθε χρόνο τρέμει στην ιδέα να είναι εφημερία στις 25/12 και τις 01/01 διότι τρέχουν και δεν προλαβαίνουν.

Γιορτινή ατμόσφαιρα λοιπόν; Ναι και όχι. Από τη μία υπάρχουν τα Χριστούγεννα, με τη θρησκευτική έννοια του όρου για τους πιστούς, και η αρχή του νέου έτους για όλους τους ανθρώπους. Το νέο έτος ειδικά συμβολίζει μια νέα αρχή, μια νέα χρονιά και καθώς οι άνθρωποι έχουν την τάση να κοιτούν το μέλλον με μια σχετική αισιοδοξία, προσμένουν ή ελπίζουν για κάτι καλύτερο. Αυτή η φυσιολογικότητα της ανθρώπινης ψυχολογίας έχει παντρευτεί όμως με κάτι εντελώς παράταιρο. Η υπερεμπορευματοποίηση των γιορτών δεν έχει λογική, πέραν του κέρδους. Και καλά στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ η χειμωνιάτικη ατμόσφαιρα έχει δέσει αρμονικά με το ύφος του εμπορευματικού κατεστημένου της εποχής. Στην Αυστραλία ή τη Λατινική Αμερική των εκατομμυρίων φανατικών καθολικών είναι φυσιολογικό μέσα στο κατακαλόκαιρο να στολίζεις χιονισμένα έλατα, γκι, και να φοράει η γκόμενα το trendy αγιοβασιλιάτικο σκουφί στην παραλία κάνοντας top-less.

Ελπίζω πραγματικά η γενιά η δικιά μας, οι κάτω των 35 να ξεπεράσει σταδιακά αυτήν την πλύση εγκεφάλου που έχει επικρατήσει, όπως έχει ξεκόψει σταδιακά και στο μέτρο πάντα του φυσιολογικού για Ελλάδα από τα μπουζούκια των double-dot της παραμονής της Πρωτοχρονιάς. Κατανοώ τη χαρά και την ελπίδα του νέου έτους, μπορώ να αποδεχτώ τη θρησκευτικότητα από όσους πιστεύουν και ας ανήκω στην άλλη πλευρά, όμως το πάρτι των δώρων, των ρεβεγιόν, του τζόγου και του αλκοόλ ελπίζω να περιοριστεί. Είμαι αρκετά ρεαλιστής για να το περιμένω να γίνει σταδιακά. Φοβάμαι όμως ότι μόλις περάσει η κρίση, οι άνθρωποι δε θα έχουν αλλάξει, αλλά θα γυρίσουν στις γιορτινές σπατάλες, για να το ρίξουν έξω ή επειδή έτσι επιτάσσει η παράδοση. Τα Χριστούγεννα σημαίνουν;

Συνεδρία 74: Αντικοινωνικός

Έφτασε λοιπόν η στιγμή η Ελλάδα να διαλέξει το πιο ακριβό décor του πολιτικού της συστήματος. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είναι εδώ και περίπου 25 χρόνια μια γλάστρα που στολίζει για 5 χρόνια το πολίτευμα. Από εκείνη τη συγκατοίκηση του 1985, όταν και λόγω Προέδρου Καραμανλή και Πρωθυπουργού Αντρέα Παπανδρέου ο δεύτερος σχεδόν εκμηδένισε της εξουσίες του ΠτΔ, ο ρόλος έχει χάσει κάθε λειτουργικό του αντίκρισμα. Όμως η εκλογή του είναι πολιτικό γεγονός, διότι ουσιαστικά λειτουργεί ως ψήφος εμπιστοσύνης για την κυβέρνηση. Αυτό το τσίρκο όμως που συμβαίνει τώρα είναι χωρίς προηγούμενο, αλλά και εξαιρετικά ταιριαστό με την έκπτωση του πολιτικού συστήματος στην Ελλάδα τα τελευταία 5 χρόνια.

Για να τα πάρω με μια σειρά, ο ΠτΔ έχει συμβολικό πλέον χαρακτήρα. Είναι το πρόσωπο της Ελλάδας στο εξωτερικό, καθώς διατηρεί την ιδιότητα του πρώτου πολίτη της χώρας. Ένα συστημικό décor δηλαδή, αλλά όλα τα συστήματα στηρίζονται στα σύμβολά τους. Το μόνο θετικό είναι ότι το σύμβολο είναι η θέση, το αξίωμα δηλαδή και όχι το πρόσωπο. Όμως, το πρόσωπο δεν πρέπει διάολε να είναι ταιριαστό; Δεν πρέπει να γίνεται μια ακροστιχίδα μεταξύ διαθέσιμων ατόμων για το ποιος θα εκφράζει και θα εκπροσωπεί την Ελλάδα στο εξωτερικό; Δηλαδή ο Σταύρος Δήμας είναι το πρόσωπο που ταιριάζει περισσότερο στη θέση; Καταλαβαίνω όλο το πολιτικό παιχνίδι που, κατά τη δική μου εκτίμηση έχει στόχο η κυβέρνηση να συσπειρώσει το δεξιό στρατόπεδο σε μιαν υποψηφιότητα συντηρητικού προσώπου με στόχο είτε την εκλογή του, είτε την προσχώρηση σε αυτήν ψηφοφόρων στις επόμενες εκλογές, αλλά δεν υπήρχε άλλος; Δε βρήκαν έναν δεξιό που να έχει κάνει κάτι στην καριέρα του στο πολιτικό σύστημα της χώρας ή να είναι αναγνωρίσιμος στο εξωτερικό;

Ξεπερνώντας τη γελοιότητα επιλογής του προσώπου, που κατά πάσα πιθανότητα θα αλλάξει στις επόμενες ψηφοφορίες, πάω στις αντιδράσεις και το promotion. Οι κυβερνητικοί βουλευτές έχουν μπει σε μια μιντιακή εκστρατεία τρομοκράτησης και απειλής εξόδου της Ελλάδας από το ευρώ αν δεν εκλεγεί ΠτΔ και πάει η χώρα σε εκλογές. Τώρα, υπάρχουν δύο ενδεχόμενα. Το πρώτο είναι να είναι φτηνή προσπάθεια τρομοκράτησης του κοινού, που παρεμπιπόντως δεν ψηφίζει. Βέβαια σε αυτήν την περίπτωση, όσο και αν προσπαθούν να στοχοποιήσουν το ΣΥΡΙΖΑ που είναι πρώτο κόμμα στις δημοσκοπήσεις, το βάρος πέφτει στους ανεξάρτητους βουλευτές και στα άλλα κόμματα. Αλλά και πάλι η επιλογή του προσώπου ουσιαστικά φωνάζει ότι η ψήφος για την εκλογή του ΠτΔ είναι ψήφος στην κυβέρνηση και μόνο. Το πρόσωπο δε βοηθάει για να κατηγορηθεί ο ΣΥΡΙΖΑ ότι δεν ψήφισε υπέρ ενός προεξέχοντα Έλληνα πολίτη και ουσιαστικά οδήγησε τη χώρα στις εκλογές.

Στο δεύτερο σενάριο, οι κυβερνητικοί βουλευτές λένε ένα άλλο ψέμα. Αν η χώρα όντως κινδυνεύει να ξαναβυθιστεί στην κρίση, τότε όλη η ρητορεία περί εξόδου απ’ το τούνελ και πλεονάσματος είναι εικονική και δημαγωγική. Σε απλά Ελληνικά, λένε ψέματα, άρα έχουν αποτύχει. Μετά από 3 χρόνια που σώζουν τη χώρα και λαμβάνουν αναγκαία μέτρα δεν έχει γίνει τίποτα και είμαστε ακόμα σε επίπεδο κλινικού θανάτου, πάλι σε απλά Ελληνικά, έχουμε χρεοκοπήσει. Επειδή συμβαίνει ή το ένα ή το άλλο, έχει πλάκα και η στάση της αντιπολίτευσης.

Η ΔΗΜΑΡ έχει τελειώσει, οπότε οι βουλευτές της θα ψηφίζουν είτε υπέρ αν προσβλέπουν προσχώρηση στο Ποτάμι και αρνητικά αν προσβλέπουν προσχώρηση στο ΣΥΡΙΖΑ. Οι ΑΝΕΛ που είναι επίσης διαλυμένοι θα σπάσουν σε όσους θέλουν να επιστρέψουν στη ΝΔ και σε όσους θέλουν να εγκαταλείψουν την πολιτική τους καριέρα. Το ΚΚΕ είναι σε μόνιμη κατάσταση όχι. Και ο ΣΥΡΙΖΑ; Ο ΣΥΡΙΖΑ περιμένει απλώς να πέσει η κυβέρνηση. Το ότι έχει καταφέρει μετά από τόσα και τέτοια μέτρα να μην έχει ρίξει την κυβέρνηση, να μην έχει εμπνεύσει ή πείσει το κοινό για το πόσο καλή είναι η εναλλακτική του δείχνει την αδυναμία του. Είναι μια κακή αντιπολίτευση σε μια κακή κυβέρνηση. Μεγάλη αδυναμία να παρουσιάσει απτές εναλλακτικές προτάσεις και απλώς περιμένει να πέσει η κυβέρνηση κατά τας γραφάς. Δε θα χρειαστεί να βαρέσει νταούλια ή να παίξει πεντοζάλη για να συμβεί αυτό, θα γίνει, όμως η αδυναμία του και η ασυνέπειά του τού στοιχίζει. 

Όπως και το γεγονός ότι δεν έχει να αντιπροτείνει καν έναν εναλλακτικό υποψήφιο.

Σε όλο αυτό το τσίρκο φυσικά παίζουν και τα ΜΜΕ. Αυτό που συμβαίνει από τα μεγάλα ΜΜΕ στην Ελλάδα δεν έχει ματαξαναγίνει στη χώρα. Βέβαια, όταν ο κάθε μιντιακός όμιλος έχει δάνεια και χρέη εκατομμυρίων ευρώ δεν είναι παράλογο να στηρίζουν εκείνους που τους τα δίνουν. Αλλά είναι εξωφρενικός ο βαθμός στον οποίο συμβαίνει, όπως και η μαζικότητα. Η ενορχήστρωση της καμπάνιας αντί-ΣΥΡΙΖΑ τον κάνει συμπαθή ακόμα και σε όσους δεν πείθονται, εύλογα, απ’ το πρόγραμμά του και τις εξαγγελίες του. Δεν ξέρω καν αν μπορεί να τρομοκρατήσουν πια κανένα. Όταν το κάνεις μια φορά πετυχαίνει, αλλά όταν το κάνεις 5 συνεχόμενα χρόνια, ε, κάποια στιγμή έχεις μείνει μόνο με τα ζόμπι. Σε αυτό λοιπόν το κοινωνικό γίγνεσθαι, καλύτερα να παραμείνω αντικοινωνικός.

Συνεδρία 73: Το Μακρύ Χέρι του Νόμου

Ζούμε σε σουρεαλιστικούς καιρούς, και αυτό δεν μπορεί πλέον να αποτελεί ισχυρισμό απλώς, αλλά πραγματικότητα. Από τις ΗΠΑ μέχρι το Χογκ Κογκ και από τη Ρωσία μέχρι τη Γη του Πυρός ο κόσμος έχει γίνει ένα απέραντο τρελοκομείο. Ποτέ στην ιστορία οι εποχές της μετάβασης δεν ήταν ήσυχες και ακόμα πιο σπάνια οι μεταβάσεις από ένα σύστημα σε ένα άλλο ομαλές. Όμως η τεχνολογία στις μέρες μας είναι ένας παράγοντας που διαφοροποιεί τα τεκταινόμενα του παρόντος σε τρομακτικό βαθμό σε σχέση με το παρελθόν. Ας πάρουμε για παράδειγμα το ζήτημα της αστυνομίας.

Τον τελευταίο μήνα έχουμε παραδείγματα από όλον σχεδόν τον κόσμο για την ελλειπή ή υπερβολική δράση της αστυνομίας. Στις περισσότερες περιπτώσεις η δράση της καλύπτεται από το νομικό σύστημα, όχι από το γράμμα του νόμου, το οποίο η αστυνομία είναι υποχρεωμένη per se να επιβάλλει, ούτε από το πνεύμα του. Η κάλυψη παρέχεται από τη δικονομική πρακτική. Τα πιο κραυγαλέα παραδείγματα αυτού έρχονται από τις ΗΠΑ. Εκεί δύο αστυνομικοί αθωώθηκαν και δεν παραπέμπονται σε δίκη παρά το γεγονός ότι σκότωσαν, ο ένας πυροβολώντας κατά και ο άλλος κάνοντας λαβή στο λαιμό, δύο μαύρους Αμερικανούς πολίτες. Σε αυτά προστίθενται άλλα δύο περιστατικά. Ο θάνατος από πυροβολισμό αστυνομικού δωδεκάχρονου μαύρου παιδιού στο Ferguson (Missouri) που κρατούσε πλαστικό όπλο και ο θάνατος στις 6/12 από πυροβολισμό αστυνομικού λευκού υπόπτου στο Los Angeles κατά τη διάρκεια καταδίωξης. Επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι μόνο το 2013, οι θάνατοι Αμερικανών πολιτών από αστυνομικούς ήταν 461, κανείς από τους υπαιτίους δε δικάστηκε ή/και τιμωρήθηκε.

Το θέμα της αστυνομίας στις ΗΠΑ είναι αρκετά διαφορετικό από τις άλλες χώρες. Η ατομική οπλοκατοχή είναι συνταγματικό δικαίωμα στις ΗΠΑ. Επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι το 82% των πολιτών έχει όπλο. Αν και το νούμερο δεν πρέπει να είναι ακριβές, επειδή βγαίνει ως μέσος όρος, που σημαίνει ότι αν εγώ έχω τρία όπλα και οι δύο γείτονές μου κανένα, στη στατιστική μετράμε σα να έχουμε ένα ο καθένας, αυτό προδίδει τη λογική του νομοθέτη στα ελαστικά όριο που έχει βάλει στο δικαίωμα του αστυνομικού να πυροβολήσει. Όμως η πραγματικότητα είναι πολύ διαφορετική από τις Politically Correct σειρές. Στην υπόθεση του Ferguson ο αστυνομικός πυροβόλησε δώδεκα φορές και πέτυχε το θύμα με τις έξι από τις δώδεκα σφαίρες, οι πέντε στο θώρακα. Όχι πόδια, χέρια και γενικά μη θανατηφόρα πλήγματα, κατευθείαν εκεί που μπορεί να αποβεί μοιραίο. Για το περιστατικό της Νέας Υόρκης, τι να πω; Είναι καταγεγραμμένο σε βίντεο. Όπως είπε και ο Jon Stewart: I don’t know what to fucking say! Όχι αντικρουόμενες μαρτυρίες, όχι αμφισβητούμενα ευρήματα της σήμανσης. Και όλα αυτά για έναν άνθρωπο που ενδεχομένως να πουλούσε λαθραία τσιγάρα.

Λίγο πιο Νότια στο Μεξικό η αστυνομία ευθύνεται άμεσα ή έμμεσα για την απαγωγή και το θάνατο των 43 μαθητών. Η αστυνομία στο Μεξικό είναι από τις πιο διεφθαρμένες του πλανήτη, με τρομακτικές συνδέσεις με τους ναρκοεμπόρους. Όχι μόνο στα συνοριακά Juárez και Tijuana, αλλά σε όλη τη χώρα. Η αστυνομία θεωρείται υπαίτια για δολοφονίες και οι αντιδράσεις εκεί έχουν να κάνουν με κάτι που αγγίζει τα θεμέλια της ύπαρξής της: όχι απλώς δεν υπηρετεί το ρόλο της, αλλά τον αντιστρέφει. Όπως αντιστρέφει το ρόλο της και η αστυνομία του Χονγκ Κονγκ. Εκεί πήγαν ειρηνικά και κάθισαν αμέτρητοι άνθρωποι να διαμαρτυρηθούν για την επιθυμία του Πεκίνου να επιλέξει αυτό του υποψηφίους για τις δημοκρατικές εκλογές που θα γίνουν του χρόνου στο κρατίδιο. Υπενθυμίζω ότι το Χονγκ Κονγκ είναι μια δημοκρατία μέσα στην κομμουνιστική Κίνα, όπως λένε οι ίδιοι: «ένα κράτος, δύο συστήματα». Η αστυνομία χρησιμοποίησε όλους τους βίαιους τρόπους που έχει στο ρεπερτόριό της της για να διαλύσει τους διαδηλωτές, με όχι και τόσο καλά αποτελέσματα.

Αντίθετα, στην Τουρκία του Σουλτάνου Ερντογάν υπήρξαν δύο απολύσεις. Στις ανακρίσεις για το θάνατο του οπαδού του Ερυθρού Αστέρα, Ίβκοβιτς, η αστυνομία έκρινε ότι δύο αστυνομικοί χρησιμοποίησαν μεθόδους έξω από τον κώδικα και τους καθαίρεσαι άμεσα. Κάτι τέτοιο δεν ήταν απαραίτητο στην Ισπανία, όπου η αστυνομία μέσα σε μία βδομάδα βρήκε τους ενόχους για τη δολοφονία του οπαδού της Deportivo la Coruña, Jimmy. Εκεί, παρά τις αποδεδειγμένες σχέσεις μεγάλου μέρους της αστυνομίας της Μαδρίτης με τους Ultras των γηπέδων, αλλά και με κάποια ακροδεξιά ή/και φιλοφραγκικά σχήματα, η αστυνομία έδρασε στα πλαίσια που της επιτρέπει ο νόμος.

Και αν στις παραπάνω περιπτώσεις το το επιτρέπει ο νόμος και τι όχι είναι ξεκάθαρο, η δράση της Ελληνικής αστυνομίας καλύπτεται από το μανδύα της παράκρουσης που έχει καλύψει ολόκληρη τη χώρα. Στις πορείες που έγιναν για την επέτεια της δολοφονίας Γρηγορόπουλου, αλλά και παράλληλα για την υποστήριξη του αιτήματος Ρωμανού το τσίρκο της Ελλάδας παρουσίασε νέα νούμερα. Το σε ποιο βαθμό οι καταστροφές καταστημάτων είναι αποτέλεσμα δράσης μπαχαλάκηδων (μου αρέσει ο όρος) ή ασφαλιτών αγνοείται. Εκείνο όμως που είναι σίγουρο είναι ότι τα ΜΑΤ επιτέθηκαν στο περίπτερο από το οποίο είχαν προσπαθήσει στις 17 Νοέμβρη να κλέψουν νερά. Μετά από έξι χρόνια από τη δολοφονία ενός παιδιού από αστυνομικό, η Ελλάδα διαθέτει τη μεγαλύτερη και πιο ανεξέλεγκτη αστυνομία της ιστορίας της.

Θα μπορούσαν να κάνω πάρα πολλές αναφορές περιστατικών από όλον τον κόσμο, αλλά δε χρειάζεται. Εκείνο που θέλω να τονίσω είναι ότι η αστυνομία είναι εκτελεστικό όργανο. Δεν έχει δικαίωμα παραγωγής νόμων, δεν έχει δικαίωμα επιλογής τους και δεν έχει δικαίωμα ερμηνείας τους. Το μόνο που επιτρέπεται να κάνει είναι να επιβάλει την τήρησή τους και αυτό στο πλαίσιο που ορίζουν οι ίδιοι οι νόμοι. Στο σύστημα της αστικής δημοκρατίας τα πράγματα λειτουργούν έτσι. Στις ΗΠΑ, που η παράδοση της αστικής δημοκρατίας είναι τεράστια, η πίεση των διαδηλωτών εστιάζει στο να αλλάξουν οι νόμοι. Όπως πχ άλλαξε ο νόμος στη Florida που απαγόρευε στους πολίτες να δίνουν τρόφιμα στους αστέγους μετά τη σύλληψη ενός ενενηντάχρονου που το έκανε. Η αστυνομία έκανε αυτό που ορίζεται, εφάρμοζε το νόμο χωρίς ερωτήσεις, αλλά επειδή ο νόμος ήταν λάθος, ο νόμος άλλαξε. Εκείνο που αναζητείται τώρα είναι πώς να μην τη σκαπουλάρουν οι αστυνομικοί που σκοτώνουν κάνοντας κατάχρηση βίας. Ήδη προτάθηκε η χρήση φορητών καμερών στο βασικό εξοπλισμό της.

Στις υπόλοιπες περιπτώσεις που ανέφερα η αστυνομία δρα εκτός νόμου. Στην Κίνα και σε παρόμοιας λογικής χώρες είναι δεκανίκι του κάθε τοπικού λακέ του καθεστώτος, στο Μεξικό και σε όλες τις χώρες υψηλής διαφθοράς είναι ένα σώμα που μπορεί να εξαγοράσει όποιος βαρώνος δώσει τα περισσότερα χρήματα. Στα Βαλκάνια το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η ατιμωρησία, σε συνδυασμό με την ελλειπή εκπαίδευση. Οι συμπεριφορές των αστυνομικών στην Ελλάδα, την Τουρκία, τη Σερβία, τη Βουλγαρία, κπλ είναι η συνισταμένη της ψευδαίσθησης εξουσίας επειδή φοράνε μια στολή και έχουν κάποια εξαρτήματα, παράλληλα με τους μύθους και τις προκαταλήψεις που πλαισιώνουν το σώμα και τέλος την ανάγκη της εξουσίας να πιαστεί από κάπου. Έτσι φτάνει πιο μακρυά από εκεί που του πρέπει το μακρύ χέρι του νόμου.

Συνεδρία 72: Αδέρφια στην Κόλαση

Ένα από τα θέματα της εβδομάδας που πέρασε, ίσως και το πιο σοβαρό είναι η ιστορία της απεργίας πείνας του Νίκου Ρωμανού. Επειδή η είδηση είναι γνωστή θα πω μόνο δύο διευκρινιστικά πράγματα πριν πάω σε αυτό που θέλω να πω. Ο Ρωμανός καταδικάστηκε για τη ληστεία στο Βελβεντό και όχι για τρομοκρατία, αλλά μετά την καταδίκη του μεταφέρθηκε στις νέες φυλακές τύπου Γ. Η συμμετοχή του στην οργάνωση Πυρήνες της Φωτιάς δε λήφθηκε υπόψη στην καταδίκη του, αλλά προσμετρήθηκε στις συνθήκες κράτησής του. Τέλος, ο Ρωμανός ξεκίνησε απεργία πείνας επειδή του αρνήθηκε η χορήγηση εκπαιδευτικής άδειας που αιτήθηκε.

Σύμφωνα με το Σωφρονιστικό Κώδικα Νόμος Ν.2776/1999, η χορήγηση αδειών χωρίζεται σε τρεις κατηγορίες α) τακτικές, β) έκτακτες, γ) εκπαιδευτικές. Η διαδικασία ορίζεται από το νόμο ως εξής: Αρχικά ο κρατούμενος καταθέτει αίτηση αδείας. Στη συνέχεια, η αίτηση εξετάζεται από μια τριμελή επιτροπή που ονομάζεται Τριμελές Πειθαρχικό Συμβούλιο και αποτελείται από το διευθυντή του σωφρονιστικού ιδρύματος, την κοινωνική λειτουργό και τον προεδρεύοντα Εισαγγελέα. Ο τελευταίος σύμφωνα με το άρθρο 20 παρ. 3 του Ν. 3772/2009 έχει δικαίωμα να ασκήσει βέτο στη χορήγηση της άδειας και να την παραπέμψει στο Δικαστήριο Εκτέλεσης Ποινών ως Συμβούλιο, το οποίο αποφαίνεται αμετάκλητα. Οι προϋποθέσεις για την εκπαιδευτική άδεια είναι στην περιοχή φοίτησης να λειτουργεί αντίστοιχο προς την κατηγορία στην οποία ανήκουν οι ενδιαφερόμενοι κατάστημα κράτησης. Επίσης είναι στη δικαιοδοσία του Συμβουλίου να κρίνει ότι δεν υπάρχει κίνδυνος κατά τη διάρκεια της άδειας τέλεσης νέων εγκλημάτων και ότι δεν υπάρχει κίνδυνος φυγής του κρατουμένου.

Σε όσα γράφουν οι δύο νόμοι που ρυθμίζουν το καθεστώς των αδειών να συμπληρώσουμε ότι οι κρατούμενοι στις φυλακές τύπου Γ έχουν περιορισμένα δικαιώματα τόσο όσον αφορά τις επισκέψεις που δέχονται, όσο και για τις άδειές τους. Από εκεί και πέρα έχει στηθεί ένα τεράστιο πανηγύρι από όλες τις πλευρές. Οι αντιφάσεις είναι τρομακτικές τόσο σε πρακτικό επίπεδο, όσο και σε ιδεολογικό-θεωρητικό.

Ας ξεκινήσουμε από το ίδιο το παιδί. Κανείς δεν είναι στο μυαλό του. Κανείς δεν μπορεί να ερμηνεύσει τα κίνητρά του. Κανείς δεν μπορεί να πει το τι πραγματικά θέλει εκτός από τον ίδιο. Είναι αστείο να λες ότι «σιγά μη θέλει να σπουδάσει», όσο και το να λες «διεκδικεί το δικαίωμα στην εκπαίδευση». Για οποιοδήποτε κίνητρο κι αν κάνει απεργία πείνας ο Ρωμανός σημαίνει ότι για αυτόν το διακύβευμα είναι τόσο σημαντικό που είναι διατεθειμένος να δώσει τη ζωή του. Εκεί τελειώνει. Οι ερμηνείες κινήτρων είναι αποτέλεσμα του opinion making και της παντογνωσίας που έχει προωθήσει η ελληνική δημοσιογραφία, οι ταξιτζήδες και οι Ελληνίδες μάνες. Δικαίωμα του παιδιού και μαγκιά του να κυνηγάει τα δικό του ιδανικό έτσι, αλλά μόνο δική του.

Η πλευρά του κράτους παλινωδεί. Η απόφαση άρνησης της εκπαιδευτικής άδειας είναι σύννομη με βάση τα παραπάνω. Σύννομη δε σημαίνει απαραίτητα ούτε δίκαιη όμως, ούτε ηθική. Ας πούμε στην περίπτωση του ίδιου κρατουμένου, καταδικάστηκε για ληστεία, αλλά κρατείται σε φυλακές τύπου Γ, πράγμα που δεν είναι σύννομο ακριβώς. Από τη στιγμή που τουλάχιστον δύο κριτήρια αφήνονται στην κρίση του Τριμελούς Πειθαρχικού Συμβουλίου οποιαδήποτε απόφαση μπορεί να κριθεί σύννομη. Η δικαιοσύνη είναι το ένα κομμάτι όμως. Αρνείται, ο κρατούμενος προσφεύγει στο ύστατο μέτρο πίεσης και διεξάγεται μια διελκυστίνδα, παίγνιο μηδενικού αθροίσματος, που μπορεί να έχει ένα μόνο νικητή.

Από εκεί και πέρα η εμπλοκή κυβέρνησης & αντιπολίτευσης προκαλεί γέλιο τουλάχιστον. Η κυβέρνηση δηλώνει αναρμόδια, τα Υπουργείο Δικαιοσύνης και Παιδείας μαζί. Αυτό θα ήταν θεωρητικά σωστό, αν η Δικαιοσύνη ήταν πραγματικά ανεξάρτητη (μη γελάτε). Σε μιαν άλλη χώρα, σε μιαν άλλη ζωή ίσως. Ακόμα και σε χώρες που η δικαιοσύνη είναι ανεξάρτητη όμως η Πολιτεία έχει την υποχρέωση να ψάξει, ακόμα και αν δε βρει, εναλλακτικές λύσεις. Στην Ελλάδα όχι όμως, πόσο μάλλον όταν ο μισανθρωπισμός μερικών στελεχών χτυπάει επίπεδα τσολιαδόμετρου στις νίκες της εθνικής. Η αντιπολίτευση προσπαθεί να εκμεταλλευτεί δημαγωγικά και εκλογικά την απεργία πείνας του Ρωμανού. Επίσης γελοίο, αλλά οι οπαδοί θα τσιμπήσουν. Ελπίζω απλώς οι οπαδοί των κομμάτων να έχουν μειωθεί δραματικά.

Τέλος υπάρχει και ο αναρχικός χώρος. Αναγνωρίζω ότι ο χώρος προβάλει τις περιπτώσεις όλων τω απεργών πείνας, στην περίπτωση Ρωμανού όμως υπάρχει μια παραπάνω ευαισθησία επειδή τον θεωρούν δικό τους παιδί. Το παραπάνω φαίνεται από την κινητοποίηση τόσο στα social media, όσο και στις πορείες αλληλεγγύης που οργανώνονται, αλλά και τις  «παρεμβάσεις», δηλαδή να γράφουν με σπρέυ σε τοίχους, αγάλματα, σταθμούς, κτλ διάφορα συνθήματα υπέρ του Ρωμανού. Ψυχολογικά μπορεί να μετράει, επί του πρακτέου βέβαια το αποτέλεσμα είναι μηδέν.

Αντίθετα το κείμενο που εξέδωσαν οι γιατροί του «Γεννηματάς» για την ικανοποίηση του αιτήματος του Ρωμανού μπορεί να έχει κάποιο πρακτικό αντίκρισμα. Όπως πρακτική λύση είναι και αυτή της τηλεδιάσκεψης που προτάθηκε, και είναι θέμα του ίδιου του Ρωμανού αν το δεχτεί. Πρακτική λύση θα ήταν επίσης το τμήμα στο οποίο είναι εγγεγραμμένος ο Ρωμανός να βγάλει μια ανακοίνωση ότι επιθυμεί το παιδί να παρακολουθήσει τα μαθήματα και να δώσει τις εξετάσεις. Ας σταφούν εκεί όσοι θέλουν να πιέσουν. Ας προσπαθήσουν να εξασφαλίσουν και τη μεταφορά του Ρωμανού από και προς τα ΤΕΙ.

Σε θεωρητικό επίπεδο η άρνηση της παροχής άδειας έρχεται σε αντίθεση με τη λογική του σωφρονιστικού συστήματος. Αν ο στόχος της φυλάκισης κάποιου είναι η σταδιακή επανένταξή του στην κοινωνία, τότε η άρνηση του δικαιώματος φοίτησης στερείται λογικής. Αν το ποινικό σύστημα είναι σύστημα τιμωρίας, τότε να του αλλάξουν όνομα. Είτε το κίνητρο του Ρωμανού είναι να δοκιμάσει το σύστημα, στο οποίο ο ίδιος έχει έγγραφα πει ότι δεν πιστεύει, είτε ειλικρινά να θεμελιώσει το δικαίωμά του στην εκπαίδευση είναι αδιάφορο και το ξέρει μόνο ο ίδιος. Δε θα κρίνω τα δικά του κίνητρα, δεν τα ξέρω και δεν μπορώ να το κάνω.

Το οτιδήποτε γίνει από εδώ και κάτω είναι θέμα χειρισμών. Το ζήτημα είναι πολιτικό διότι πρέπει να ζυγιστούν οι επιλογές και οι συνέπειες που θα έχουν. Αν όμως ο Ρωμανός πεθάνει οι αντιδράσεις πιθανότατα θα ξεπεράσουν εκείνες του Δεκέμβρη του 2008. Και τότε θα γίνουν πολλοί αδέρφια στην κόλαση.